Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Cà Mau tổng kết, rút kinh nghiệm công tác giải quyết án hành chính

Ngày 08/6/2018, TAND tỉnh Cà Mau tổ chức Hội nghị trực tuyến rút kinh nghiệm công tác giải quyết án hành chính của TAND hai cấp. Điểm cầu trung tâm đặt tại TAND tỉnh kết nối với 9 điểm cầu TAND cấp huyện.

Tham dự Hội nghị, có các đồng chí lãnh đạo TAND tỉnh; đại diện lãnh đạo các Tòa, Phòng TAND tỉnh; lãnh đạo TAND cấp huyện và toàn thể Thẩm phán Toà án nhân dân hai cấp tỉnh Cà Mau.

Theo báo cáo tại Hội nghị, từ ngày 01/7/2016 đến ngày 25/5/2018, TAND hai cấp tỉnh Cà Mau đã thụ lý giải quyết 108/157 vụ (đạt tỷ lệ 68,8%), trong đó cấp huyện giải quyết sơ thẩm 33/45 vụ, cấp tỉnh giải quyết sơ thẩm 59/95 và phúc thẩm là 16/17 vụ. Về chất lượng xét xử, trong tổng số án giải quyết có có 12 án bị hủy và 07 án bị sửa, trong đó số án cấp huyện bị hủy là 04 vụ lỗi khách quan và 05 vụ sửa đều là lỗi chủ quan; cấp tỉnh bị hủy 08 vụ (có 04 vụ lỗi chủ quan, 04 vụ lỗi khách quan), bị sửa là 02 đều là lỗi chủ quan. Hội nghị đã tổng hợp, đánh giá, rút ra từ nhận định của các bản án bị hủy, sửa cho thấy các sai sót tập trung ở hai nhóm về luật hình thức (tố tụng) và luật nội dung như sau:

Thứ nhất, sai sót về pháp luật tố tụng

Thụ lý giải quyết không đúng thẩm quyền giải quyết của Tòa án

Thời gian qua, một số văn bản ban hành bị khởi kiện, nhưng không phải là đối tượng khởi kiện, vì không phải là văn bản cá biệt thỏa mãn điều kiện luật định, như các khởi kiện yêu cầu hủy bỏ phương án bồi thường hoặc bản đồ quy hoạch hoặc những văn bản của cơ quan tham mưu cho UBND về thu hồi đất, tờ trình, kết luận, thông báo của Sở Tài nguyên và Môi trường, của Sở Xây dựng về việc đề nghị thu hồi Giấy CNQSDĐ;hay đề nghị tháo dỡ công trình xây dựng trái phép, văn bản hướng dẫn công dân về pháp luật trong việc thực thi quyền khiếu nại…Các văn bản nàykhông thuộc đối tượng khởi kiện, nhưng Toà án đã thụ lý giải quyết là xác định không đúng đối tượng khởi kiện nên cấp phúc thẩm đã huỷ án sơ thẩm.

Xác định không đầy đủ đối tượng khởi kiện và không xem xét tính hợp pháp của các Quyết định hành chính có liên quan

Có trường hợp không xác định đầy đủ đối tượng khởi kiện, đưa thiếu người tham gia tố tụng dẫn đến việc giải quyết vụ án chưa toàn diện. Cụ thể, người khởi kiện vừa khởi kiện về quyết định bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng của UBND,vừa khởi kiện quyết định về giải quyết khiếu nại của Chủ tịch UBND, nhưng Tòa án chỉ xác định đối tượng khởi kiện là quyết định của UBND vàngười bị kiện là UBND là thiếu nên cấp phúc thẩm đã sửa án sơ thẩm.

Theo quy định tại khoản 1, điểm b khoản 2 Điều 193 Luật Tố tụng hành chính 2015, khi giải quyết yêu cầu hủy Quyết định hành chính, trường hợp có các Quyết định hành chính đã được ban hành, thực hiện hành vi trước đây đã hết thời hiệu xem xét nhưng có liên quan đến các quyết định đang bị khởi kiện được xem xét giải quyết thì Tòa án vẫn có thẩm quyền xem xét tất cả các quyết định. Tuy nhiên, Tòa án hai cấp vẫn có trường hợp mắc phải sai sót này, nên cấp phúc thẩm đã huỷ án sơ thẩm.

Xác định sai tư cách đương sự; đưa thiếu người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vào tham gia tố tụng

Tòa án đã sai sót khi xác định người bị kiện vì chỉ dựa vào phần tiêu đề của Quyết định hành chính mà không căn cứ vào thẩm quyền theo quy định của pháp luật khi ban hành Quyết định, từ đó đã xác định sai tư cách người bị kiện. Cụ thể, Quyết định về thu hồi đấtvề bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư thì do UBND ban hành;Quyết định hành chính về giải quyết khiếu nại thì do Chủ tịch UBND ban hành.

Đưa thiếu người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan vào tham gia tố tụng là trường hợp khi người khởi kiện khởi kiện yêu cầu hủy quyết định của UBND về việc thu hồi Giấy CNQSDĐ, vì người khởi kiện cho rằng việc thu hồi giấy CNQSDĐ là trái pháp luật, nhưng căn cứ để UBND ban quyết định thu hồi là do khi cấp giấy CNQSDĐ không phát hiện trước đó đất có tranh chấp với nhiều người. Trường hợp này, không đưa những người có tranh chấp vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ có liên quan là có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng theo khoản 10 Điều 3 Tố tụng hành chính 2015.

Xác định không đúng tên quan hệ pháp luật khởi kiện

Có một số bản án xác định quan hệ khởi kiện một cách chung chung, như: “Khiếu kiện quyết định hành chính”;“Khiếu kiện về hành vi hành chính”;“Khiếu kiện quyết định xử phạt hành chính”… là chưa đúng. Xuất phát từ nội dung khởi kiện về vấn đề gì thì luật chuyên ngành sẽ điều chỉnh quan hệ pháp luật đó, luật nội dung sẽ là cơ sởđể xem xét áp dụng, đánh giá tính có căn cứ, tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính…Chẳng hạn, nếu là Quyết định hành chính về bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư thì tên gọi quan hệ pháp luật được ghi là: “Khiếu kiện quyết định hành chính về quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đất đai thuộc trường hợp bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư”…

Thứ hai, sai sót về pháp luật nội dung

Cần hủy quyết định hành chính bị kiện nhưng không hủy

Xác định Quyết định hành chính ban hành sai thẩm quyền nhưng khi xét xử không huỷ là có sai sót. Thời gian qua, có trường hợp yêu cầu của người khiếu kiện thuộc thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của Toà án, nhưng cơ quan quản lý hành chính Nhà nước lại thụ lý ban hành Quyết định hành chính giải quyết vụ việc là sai thẩm quyền, trường hợp này khi xét xử phải hủy Quyết định hành chính do đã ban hành sai thẩm quyền. Có trường hợp Tòaán tỉnh xét xửkhông huỷ Quyết định hành chính nên TAND cấp cao đã sửa án sơ thẩm, huỷ Quyết định hành chính.

Không áp dụng đầy đủ luật nội dung khi xét xử

Một số Thẩm phán trong thời gian quaxét xử không nghiên cứu kỹ luật chuyên ngành, văn bản pháp luật hướng dẫn chi tiết điều chỉnh, áp dụng cho từng vụ án cụ thể, trong nhận định của bản án chỉ nêu chung chung, không có căn cứ pháp luật, không viện dẫn quy định nào của pháp luật để chứng minh căn cứ ban hành Quyết định hành chính là sai, dẫn đến việc bị Tòa án cấp trên sửa án. Điển hình, đối với lĩnh vực khởi kiện về thu hồi đất, ngoài Luật đất đai, thì những văn bản hướng dẫn về việc cấp đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư… phải được áp dụng để giải quyết vụ án một cách toàn diện, đúng pháp luật. 

Qua khảo sát và đánh giá, bên cạnh sai sót thuộc về người tiến hành tố tụng, thì vẫn còn có lỗi của người tham gia tố tụng, nên kết quả xét xử đạt chưa cao, nhiều vụ án phải hoãn phiên tòa nhiều, kéo dài thời gian giải quyết do người được ủy quyền vắng mặt khi Tòa án mời tham gia đối thoại nên Tòa án không thể tiến hành đối thoại để làm rõ các căn cứ ban hành Quyết định hành chính, hoặc tại phiên tòa người được ủy quyền mới cung cấp cho Tòa án, nên làm phát sinh nhiều tình tiết mới cần phải thu thập, bổ sung mất nhiều thời gian.

Từ những sai sót, hạn chế nêu trên, cácđại biểu tham dự Hội nghị cũng đưa ra một số đề xuất khắc phục sai sót,từ khi thụ lý vụ án cần phải xác định đúng, đủ đối tượng khởi kiện; thời hiệu khởi kiện; tư cách người tham gia tố tụng. Đồng thời, cần thu thập đầy đủ chứng cứ để tìm ra sự thật khách quan khi giải quyết vụ án, với điều kiện Quyết định hành chính được ban hành, thực hiện phải đảm bảo đủ 04 yếu tố: Đúng sự thật khách quan của vụ án; áp dụng đúng quy định của pháp luật; thực hiện đúng trình tự, thủ tục hành chính; ban hành đúng thẩm quyền. Có như vậy mới đảm bảo cơ sở giải quyết vụ án hành chính được khách quan, toàn diện, đúng pháp luật.

Huỳnh Văn Út

Văn bản mới

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Địa chỉ : 48 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Điện thoại: 04.62741133 - Fax :
Email: banbientap@toaan.gov.vn, tatc@toaan.gov.vn.
Quyền Trưởng Ban biên tập: Phạm Quốc Hưng - Chánh Văn phòng - TANDTC.

Giấy phép cung cấp thông tin trên internet số 184/GP-TTÐT của Bộ thông tin và Truyền thông.
Ghi rõ nguồn Cổng thông tin điện tử TANDTC (www.toaan.gov.vn) khi trích dẫn lại tin từ địa chỉ này.

Bản quyền thuộc Trung tâm tin học Tòa án nhân dân tối cao