Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam tọa đàm với Tòa Phá án Cộng hòa Pháp

Trong các ngày 14,15/12/2016, tại Hà Nội, Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam đã tổ chức buổi Tọa đàm với Tòa Phá án Cộng hòa Pháp về nội dung án lệ và Tòa gia đình và người chưa thành niên.

Đồng chí Nguyễn Thúy Hiền, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam và Ngài Jean Paul Jean, Chánh tòa Tòa Phá án Cộng hòa Pháp đồng điều hành buổi Tọa đàm.

Tham dự buổi Tọa đàm, có các Thẩm phán Tòa Phá án Cộng hòa Pháp; đại diện Đại sứ quán Cộng hòa Pháp tại Việt Nam; lãnh đạo một số đơn vị thuộc Tòa án nhân dân tối cao, như Vụ Giám đốc kiểm tra III, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học, Vụ Hợp tác Quốc tế, Vụ Tổ chức-Cán bộ, Vụ Tổng hợp...; đại diện Tòa gia đình và người chưa thành niên thuộc Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội, Tòa án thành phố Hồ Chí Minh cùng các chuyên gia pháp lý tới từ Đại học Luật Hà Nội và các cơ quan hữu quan.

Trong ngày làm việc đầu tiên, các đại biểu trao đổi, thảo luận về các nội dung liên quan tới án lệ. Đồng chí Ngô Văn Nhạc, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học trình bày tham luận "Án lệ theo quy định của pháp luật Việt Nam và những định hướng phát triển". Trong đó, đề cập tới những vấn đề như: Căn cứ pháp lý của việc ban hành án lệ; Án lệ và tiêu chí lựa chọn án lệ; Quy trình lựa chọn, công bố án lệ; Nguyên tắc áp dụng án lệ; Hủy bỏ, thay thế án lệ; Thực tiễn công tác xây dựng, phát triển án lệ và một số kiến nghị.

Án lệ thực sự đóng một vai trò không thể thiếu trong hệ thống tư pháp của nhiều quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam, việc nghiên cứu, viện dẫn án lệ sẽ giúp cho Toà án kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong công tác xét xử, khắc phục tình trạng quá tải và chậm ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật, đặc biệt là trong bối cảnh những vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án gia tăng cả về số lượng và mức độ phức tạp; nhiều quy định của pháp luật còn mang tính định tính, chưa rõ, còn có những cách hiểu chưa thống nhất và vận dụng khác nhau. Bên cạnh đó, tham khảo án lệ sẽ giúp Thẩm phán rút kinh nghiệm, giải quyết, xét xử những vụ án có cùng tình chất, hạn chế việc kết án oan, sai. Hơn nữa, việc công bố án lệ sẽ giúp người dân nắm rõ đường lối xét xử, dự báo được kết quả những vụ việc tương tự có liên quan đến quyền và lợi ích của họ. Với việc lựa chọn, ban hành án lệ, xác định trách nhiệm của Thẩm phán và Hội đồng xét xử phải nghiên cứu, áp dụng án lệ trong xét xử, chắc chắn sẽ có hiệu quả rất lớn trong việc hạn chế đến mức thấp nhất các vụ việc xét xử oan, sai… do đó về mặt xã hội, việc xây dựng và phát triển án lệ là một trong những phương thức hữu hiệu để bảo đảm công lý, góp phần duy trì, ổn định trật tự pháp luật trong đời sống xã hội, nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của Tòa án.

Ngài Jean Paul Jean chia sẻ một số kinh nghiệm về án lệ và phổ biến
án lệ của Cộng hòa Pháp

Cơ sở pháp lý cho việc công nhận và áp dụng án lệ tại Việt Nam đã được từng bước hoàn thiện. Theo đó, bằng việc thông qua Luật tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014, Quốc hội đã chính thức giao cho Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao nhiệm vụ lựa chọn các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật, có tính chuẩn mực của các Tòa án, tổng kết phát triển thành án lệ và công bố án lệ để các Tòa án nghiên cứu, viện dẫn trong xét xử; Bộ luật dân sự năm 2015, Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, Luật tố tụng hành chính năm 2015 cũng đã quy định các nguyên tắc áp dụng, viện dẫn án lệ trong xét xử. Thực hiện đúng quy trình ban hành án lệ, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã tổ chức phiên họp thảo luận và thông qua được 10 án lệ đầu tiên; Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành các Quyết định để công bố 10 án lệ để các Tòa án nghiên cứu, viện dẫn trong xét xử.

Các án lệ được công bố chủ yếu thuộc lĩnh vực dân sự, kinh doanh thương mại, hình sự, hành chính. Mặc dù số lượng các án lệ được ban hành còn khiêm tốn nhưng đã thể hiện được quyết tâm của Tòa án nhân dân tối cao; được nhìn nhận là dấu ấn quan trọng về cải cách tư pháp, góp phần minh bạch hóa các bản án, quyết định của Tòa án. Các án lệ mới được công bố đã phần nào đáp ứng được mong đợi của người dân, khắc phục được các khiếm khuyết và bảo đảm việc áp dụng pháp luật thống nhất trong hoạt động xét xử, tạo tính ổn định, minh bạch trong các phán quyết của Tòa án.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy đa số các bản án, quyết định của Tòa án còn tập trung vào những nội dung mang tính “sự vụ”, lập luận của Thẩm phán về đường lối giải quyết vụ việc còn thiếu những nội dung mang tính khái quát cao nên khó có thể lựa chọn được nhiều án lệ có chất lượng tốt. Để khắc phục được tình trạng này, Tòa án nhân dân tối cao xác định một số định hướng chung cho công tác phát triển án lệ.

Trước tiên, cần nâng cao chất lượng bản án, quyết định của Tòa án tạo nguồn phát triển án lệ, bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án phải phân tích và chỉ rõ cơ sở pháp lý; phân tích đánh giá về các chứng cứ, trên cơ sở đó thể hiện rõ quan điểm, lập luận của Tòa án; bảo đảm những lập luận, phán quyết của Tòa án trong bản án, quyết định được ban hành có giá trị vận dụng để giải quyết những vụ việc tương tự khác.

Tăng cường đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác tham mưu, giúp việc cho Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao trong công tác xây dựng và phát triển án lệ.

Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến về án lệ. Bên cạnh việc phát hành rộng rãi trong nhân dân cuốn Tuyển tập án lệ, trong thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện chuyên trang thông tin về án lệ của Tòa án nhân dân tối cao; mở các trang thông tin điện tử của các Tòa án nhân dân cấp cao, Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Tòa án nhân dân quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh bảo đảm trang thông tin về án lệ phải phải có đầy đủ thông tin về các bản án, quyết định của Tòa án được đề xuất lựa chọn, phát triển thành án lệ; các án lệ đã được công bố, thay thế, hủy bỏ; các bản án, quyết định của Tòa án có viện dẫn án lệ trong xét xử; những bài viết, ý kiến góp ý của các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước về án lệ... nhằm đáp ứng kịp thời yêu cầu của công tác phát triển án lệ, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân trong việc tra cứu án lệ.

Tiếp tục nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm của các nước ngoài về án lệ và viện dẫn án lệ để học tập những mặt tích cực, phù hợp với thực tiễn và truyền thống pháp lý của Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả của việc áp dụng án lệ trong xét xử.

Phát biểu khai mạc buổi Tọa đàm, Phó Chánh án Nguyễn Thúy Hiền giới thiệu khái quát những điểm mới về tổ chức bộ máy và chức năng nhiệm vụ của hệ thống Tòa án nhân dân Việt Nam theo quy định của Hiến pháp năm 2013 và Luật tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014. Trong đó, quy định Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật, có tính chuẩn mực của các Tòa án, tổng kết phát triển thành án lệ và công bố án lệ; quy định việc thành lập Tòa gia đình và người chưa thành niên trong cơ cấu tổ chức của Tòa án.

Về nội dung án lệ, Phó Chánh án Nguyễn Thúy Hiền cho rằng qua gần một năm thực hiện quy trình lựa chọn, công bố và áp dụng án lệ theo Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, án lệ ở Việt Nam đã từng bước đi vào thực tiễn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều công việc tiếp tục phải làm, tiếp tục phải nghiên cứu, đặc biệt là việc tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia có kinh nghiệm về án lệ trên thế giới để hoàn thiện chế định về án lệ ở Việt Nam.

Phó Chánh án Nguyễn Thúy Hiền phát biểu khai mạc buổi Tọa đàm

Phó Chánh án Nguyễn Thúy Hiền nhấn mạnh, Cộng hòa Pháp là quốc gia phát triển, có truyền thống pháp luật lâu đời, trong đó có chế định án lệ và Tòa gia đình và người chưa thành niên. Vì vậy, buổi Tọa đàm là cơ hội rất tốt để các Thẩm phán Tòa phá án Pháp giới thiệu, chia sẻ kinh nghiệm về án lệ cũng như tổ chức và hoạt động của Tòa gia đình và người chưa thành niên của Pháp. Đây sẽ là những kinh nghiệm quý báu để Việt Nam nghiên cứu, tiếp tục hoàn thiện quy định về xây dựng và áp dụng án lệ, triển khai có hiệu quả Tòa gia đình và người chưa thành niên trên thực tiễn.

Đối với các đại biểu phía Việt Nam, Phó Chánh án Nguyễn Thúy Hiền đề nghị tích cực tham gia trao đổi, thảo luận, đặc biệt tập trung vào những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện án lệ, tổ chức Tòa gia đình và người chưa thành niên để án lệ Việt Nam phát triển hơn nữa và nâng cao hiệu quả hoạt động của Tòa gia đình và người chưa thành niên Việt Nam.

Tại buổi Tọa đàm, Ngài Jean Paul Jean, Chánh tòa Tòa Phá án Cộng hòa Pháp trao đổi, chia sẻ một số kinh nghiệm về án lệ và phổ biến án lệ của Cộng hòa Pháp; các đại biểu đã tích cực thảo luận, nêu câu hỏi liên quan tới kinh nghiệm về án lệ của Cộng hòa Pháp cũng như việc công nhận và áp dụng án lệ tại Việt Nam.

Nguyên Anh

Văn bản mới
Hình ảnh trong tuần

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Địa chỉ : 48 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Điện thoại: 04.39363528 - Fax : 04.39393335.
Email: banbientap@toaan.gov.vn, tatc@toaan.gov.vn.
Quyền Trưởng Ban biên tập: Phạm Quốc Hưng - Chánh Văn phòng - TANDTC.

Giấy phép cung cấp thông tin trên internet số 184/GP-TTÐT của Bộ thông tin và Truyền thông.
Ghi rõ nguồn Cổng thông tin điện tử TANDTC (www.toaan.gov.vn) khi trích dẫn lại tin từ địa chỉ này.

Bản quyền thuộc Trung tâm tin học Tòa án nhân dân tối cao